Phân tích sông Hương trong tác phẩm Ai đã đặt tên cho dòng sông

- , - 81, -

Phân tích sông Hương trong tác phẩm Ai đã đặt tên cho dòng sông để thấy một xứ Huế rất thơ, dịu dàng và đằm thắm. Một con sông gắn liền với chiều dài lịch sử, văn hóa và địa lý được thể hiện qua ngòi bút giàu xúc cảm, tinh tế và tài hoa… Phân tích sông Hương trong tác phẩm cũng thể hiện Hoàng Phủ Ngọc Tường là một người con gắn bó tha thiết với quê hương xứ sở. Tất cả được thể hiện trọn vẹn qua văn phong tao nhã, một chất văn hướng nội đầy sâu sắc… Bài viết dưới đây của WEBDINHNGHIA.COM sẽ giúp bạn cảm nhận và phân tích sông Hương qua tác phẩm Ai đã đặt tên cho dòng sông. 

Mở bài: Ai từng đến Huế chắc hẳn sẽ không quên được những hình ảnh rất đỗi thơ mộng, trữ tình của một vùng đất kinh kỳ. Đó là những đền đài, lăng tẩm; là góc phố bình yên; là tà áo dài tím đầy dịu dàng, là dòng sông Hương êm đềm, duyên dáng… Dòng sông ấy trong tiềm thức con người không biết tự bao đời đã trở thành một nét Huế rất đằm thắm, êm ả. Để rồi khiến cho biết bao trái tim người nghệ sĩ phải thổn thức mà chắp bút viết thành văn thơ. “Ai đã đặt tên cho dòng sông?” của Hoàng Phủ Ngọc Tường là một trong những tác phẩm đặc sắc khi viết về vẻ đẹp dòng sông ấy. Phân tích sông Hương qua bút ký này sẽ thấy một tâm hồn trĩu nặng và tha thiết với dòng sông quê hương…

Những nét chính về Hoàng Phủ Ngọc Tường cùng tác phẩm 

Để phân tích sông Hương cùng với cảm nhận về giá trị nội dung và tư tưởng của bút ký, ta cần nắm được đôi nét về tác giả và tác phẩm. 

Giới thiệu nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường 

Hoàng Phủ Ngọc Tường sinh năm 1937 tại thành phố Huế nhưng quê gốc của ông là ở Quảng Trị. Sau khi dành thời gian để chuyên tâm học tập tại trường Sư phạm ở Sài Gòn và Đại học Văn khoa Huế, Hoàng Phủ Ngọc Tường đã dồn tâm sức của mình vào sự nghiệp giảng dạy ngay tại Huế – nơi ông đã được sinh ra và gắn bó. Không chỉ vậy, ông còn là một trí thức yêu nước vì đã hăng hái tham gia cách mạng trong giai đoạn cuộc kháng chiến chống Mĩ bằng các hoạt động văn hóa, văn nghệ. 

Hoàng Phủ Ngọc Tường là một nhà văn nổi tiếng của Việt Nam ở lĩnh vực bút kí. Ông cũng chính là một trong số ít những nhà văn viết bút kí hay nhất của văn học Việt Nam hiện đại. Trong các sáng tác của mình, Hoàng Phủ Ngọc Tường luôn giúp người đọc cảm nhận được độ nhuần nhuyễn giữa chất trí tuệ và chất trữ tình. 

Đặc biệt ở nhà văn luôn có cách lập luận và tư duy đa chiều với lối hành văn hướng nội, súc tích, rất mê đắm và cũng rất tài hoa. Với phong cách sáng tác đặc trưng của riêng mình, tác giả đã mang đến cho văn học nước nhà nhiều tác phẩm có giá trị ở thể bút kí, điển hình như: “Ngôi sao trên đỉnh Phu Văn Lâu”, “Rất nhiều ánh lửa”, “Ai đã đặt tên cho dòng sông?” hay “Ngọn núi ảo ảnh”… 

Ngoài bút kí, ông cũng thử sức mình với thể loại thơ và cũng gặt hái được nhiều trái ngọt từ cuộc thử sức ấy: “Những dấu chân qua thành phố”, “Người hái phù dung” hay tác phẩm “Dạ khúc”… Với những sáng tác đóng góp cho văn học nước nhà, Hoàng Phủ Ngọc Tường đã được vinh danh với giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật vào năm 2007.

Đôi nét về “Ai đã đặt tên cho dòng sông”

Phân tích sông Hương qua tác phẩm “Ai đã đặt tên cho dòng sông?” ta thấy đây là một trong những bút kí đặc sắc của Hoàng Phủ Ngọc Tường viết vào năm 1981 và được in trong tập sách cùng tên. Nói đây là một bút kí đặc sắc bởi nó không chỉ thể hiện được sự tài hoa của tác giả trong một giọng văn mê đắm, súc tích mà còn cho thấy được một bức tranh thiên nhiên trữ tình và thơ mộng với dấu ấn độc đáo là dòng sông Hương.

cảm nhận và phân tích sông hương
Phân tích sông Hương trong tác phẩm Ai đã đặt tên cho dòng sông

Phân tích sông Hương qua tác phẩm Ai đã đặt tên cho dòng sông 

Vẻ đẹp của sông Hương được gợi nên từ rất nhiều những phương diện như: trong thủy trình, trong văn hóa, lịch sử, thi ca và ngay cả trong tên gọi của nó…

Phân tích thủy trình của sông Hương

Phân tích vẻ đẹp của sông Hương nơi thượng nguồn

Người ta thường nghĩ đến sông Hương trong hình ảnh của sự dịu dàng, nên thơ nhưng nếu tìm về ngon nguồn của nó, có thể thấy đây cũng là một dòng sông đầy cá tính. Nhìn về cội nguồn, sông Hương có mối quan hệ mật thiết với dãy Trường Sơn. Khi gắn với hình ảnh của dãy núi huyền thoại ấy, sông Hương hiển hiện như “một bản trường ca của rừng già” và không ngại bộc lộ mình bằng sự “rầm rộ giữa bóng cây đại ngàn”.

Phân tích sông Hương, ta thấy dòng sông ấy có khi “mãnh liệt qua những ghềnh thác” nhưng chốc đã “cuộn xoáy vào những đáy vực bí ẩn” rồi lại trở về với sự “sự dịu dàng và say đắm giữa những dặm dài chói lọi của hoa đỗ quyên rừng”.

Cũng chính nơi thượng nguồn ấy, sông Hương đã sống như bản năng vốn có của “một cô gái Di-gan phóng khoáng và man dại”. Phân tích sông Hương ta cũng nhận thấy, hình ảnh cô gái Di-gan được liên tưởng khi nói đến đặc tính của sông Hương đã cho thấy sự khám phá độc đáo của nhà văn. Sông Hương không chỉ đơn thuần là một một dòng sông dịu dàng đầy nữ tính mà bên trong nó có sự tiềm tàng của nét hoang dại và mãnh liệt đầy bí ẩn. 

Ấy vậy mà khi vừa ra khỏi rừng, dòng sông ấy lại nhập vai thành một “người mẹ phù sa của một vùng văn hóa xứ sở” mang nét đẹp “dịu dàng và trí tuệ”. Khi tác giả sử dụng cụm từ “người mẹ phù sa”, ta cảm thấy như dòng sông Hương mang trên mình thật nhiều sứ mệnh cao cả. Dòng sông ấy không chỉ bồi đắp dưỡng chất dồi dào để làm tươi tốt ruộng đồng, cây cỏ mà còn có vai trò to lớn trong việc vun xới cho biết bao giá trị về văn hóa được hình thành như thi ca, nhạc, họa để làm đẹp cho đời. 

Nếu ngày xưa dòng sông là một cô gái Di-gan sống hết mình cho thỏa sự sôi nổi, trẻ trung thì khi thoát khỏi môi trường hoang dại của mình, dòng sông trưởng thành và mang dáng dấp của một người mẹ đầy trách nhiệm. Đồng thời cũng là nơi tiếp sức vững vàng cho tinh thần, cho cuộc sống con người mảnh đất Thừa Thiên và thành phố Huế…

Phân tích vẻ đẹp Sông Hương ở ngoại vi thành phố

Vẫn bằng cách so sánh, nhân hóa, liên tưởng độc đáo, vẫn là lối hành văn lịch lãm và tài hoa. Thủy trình của sông Hương khi bắt đầu về xuôi tựa như một cuộc tìm kiếm có ý thức người tình nhân đích thực trong câu chuyện tình lãng mạn nhuốm màu cổ tích. Sông Hương lúc này lại hiện lên trong hình ảnh của một cô gái đẹp nằm ngủ mơ màng giữa cánh đồng đầy hoa mong được người tình đến đánh thức. 

Sau khi ra khỏi cánh rừng, sông Hương bỗng ngời lên sức sống phơi phới của cô gái tuổi xuân thì. Sau giấc ngủ thật sâu và thật say, cô gái tỉnh giấc, cựa mình và “chuyển dòng liên tục” rồi uốn mình theo những đường cong thật mềm sau khi “vòng giữa khúc quanh đột ngột”. Dòng sông như mềm mại hẳn ra và càng lung linh, quyến rũ hơn bởi những sắc màu dịu dàng, tươi trẻ của “sớm xanh, trưa vàng chiều tím”

Đi qua bao lăng tẩm, đền đài, sông Hương như được tìm lại chốn cũ xưa để ngẫm về những điều thuộc về một thời quá khứ nên dòng sông ấy cũng mang một “vẻ đẹp trầm mặc”. Thế nhưng khi bắt nhịp lắng nghe “tiếng chuông chùa Thiên Mụ ngân nga tận ờ bên kia, giữa những xóm làng trung du bát ngát tiếng gà”, sông Hương lại sống lại một đời tươi tắn và trẻ trung vốn có của nó. 

Có lẽ khi sắp được gặp thành phố trong tâm thế như một người con gái được gặp lại người thương mà cuộc gặp gỡ giữa sông Hương và thành phố thơ mộng mà nó đi qua đó mới trở nên thật đáng quý, đáng yêu tựa một mối tình được chờ đợi và ấp ủ đã từ rất lâu. 

Phân tích sông Hương trong lòng thành phố Huế

Sự mong chờ, trông ngóng từ lâu về một người tình trong mộng đã đến hồi gặp gỡ khi sông Hương đi vào giữa lòng thành phố. Có lẽ vì thế nên vừa hội ngộ, sông Hương đã “vui tươi hẳn lên giữa những biền bãi xanh biếc của vùng ngoại ô Kim Long”. Sau đó, dòng sông “kéo một nét thẳng thật yên tâm theo hướng đông nam – tây bắc” như đã tin rằng đây là cuộc gặp gỡ ở thực tại chứ không phải là trong mơ nữa. 

Nhà văn đã rất tinh tế khi so sánh sự ý nhị, nhẹ nhàng của dòng sông khi đến với Huế bởi vào Huế nó đã “uốn một cánh cung rất nhẹ […] làm cho dòng sông mềm hẳn đi, như một tiếng “vâng” không nói ra của tình yêu”. Trong cung cách của dòng sông ta như thấy thấp thoáng bóng dáng của một người con gái Huế rất dịu hiền. Nét phóng khoáng, man dại thuở xưa bỗng được sự mềm mại, nhẹ nhàng thay thế trong cách “trôi đi chậm, thực chậm, cơ hồ chỉ còn là một mặt hồ yên tĩnh” của sông Hương. 

Khi được liên tưởng với người tài nữ đánh đàn lúc đêm khuya, sông Hương như muốn dành cho đất Huế những gia điệu nhiệt thành nhất, chân thực nhất như chính điều mà nó muốn tâm tình cùng vạn vật chốn này. 

Phân tích sông Hương sau khi rời thành phố

Trước sự miêu tả của một trái tim nhạy cảm với vẻ đẹp của tự nhiên, sông Hương chính là hiện thân của một người tình đằm thắm, dịu dàng. Nhưng dòng sông có bao giờ tự ý đứng lại theo ý muốn để được ở lại nơi nó có thiện cảm như vùng đất Huế mến thương. 

Do vậy, sông Hương mới dành cho Huế một cái ôm thật nồng thắm trước lúc giã biệt: “Rời khỏi kinh thành, sông Hương chếch về hướng chính bắc, ôm lấy đảo Cồn Hến quanh năm mơ màng trong sương khói, đang xa dần thành phố Huế để lưu luyến ra đi giữa màu xanh biếc của tre trúc và của vườn cau vùng ngoại ô Vĩ Dạ”. Thế nhưng dù có níu kéo đến như thế nào thì đã tới lúc, sông Hương phải rời xa thành phố. 

Tuy nhiên sự lưu luyến, bịn rịn khiến dòng sông như cũng chùng chình, dềnh dàng rồi cương quyết “rẽ ngoặt sang hướng đông tây để gặp lại thành phố lần cuối”. Cách “rẽ ngoặt” ấy của dòng Hương giang được tác giả khéo léo gọi là nỗi vương vấn và cả sự lẳng lơ rất duyên dáng, kín đáo trong tình yêu. Chính dòng chảy mang niềm quyến luyến ấy đã khiến tác giả gợi nhớ đến hình ảnh của nàng Kiều trong đêm tình tự trở lại tìm Kim Trọng để nói một lời thề.

phân tích sông hương và hình ảnh minh họa
Phân tích thủy trình của sông Hương

Phân tích sông Hương qua sự gắn bó với lịch sử, văn hóa, thi ca

Lịch sử, văn hóa và thi ca cũng thể hiện sự gắn bó với dòng sông trữ tình ấy. Phân tích sông Hương qua từng phương diện trên sẽ thấy rất rõ vẻ đẹp của dòng sông. 

Phân tích vẻ đẹp của sông Hương qua lịch sử 

Phân tích sông Hương để thấy dòng chảy của dòng sông ấy cũng là dòng chảy của lịch sử. Bởi nguồn gốc của nó vốn là dòng sông biên thùy xa xôi của đất nước các vua Hùng với tên gọi là Linh Giang. Không chỉ vậy, dòng sông ấy còn vẻ vang soi bóng kinh thành Phú Xuân của người anh hùng Nguyễn Huệ trong thế kỉ XVIII. 

Đồng thời, nó cũng là nhân chứng của những sự kiện lịch sử bi tráng của thế kỉ XIX và đi vào thời đại cách mạng tháng Tám bằng những chiến công rung chuyển. Như vậy, với kiến thức uyên bác và tình cảm mê đắm dành cho sông Hương, tác giả đã đem đến cho người đọc hình ảnh một dòng sông mang bóng dáng của một nhân chứng sống của lịch sử. Sông Hương trong những khoảnh khắc lịch sử ý nghĩa ấy đã trở thành một bản anh hùng ca ghi dấu, lưu giữ những chiến công oanh liệt của cha ông.

Phân tích vẻ đẹp sông Hương qua văn hóa thi ca

Sông Hương còn là một dòng sông của văn hóa, thi ca. Nó nuôi dưỡng tâm hồn con người bằng sự sinh thành của toàn bộ nền âm nhạc cổ điển Huế trên mặt sông. Sông Hương trong những đêm hòa âm của những giai điệu Huế thiết tha đã trở thành không gian không thể thiếu để người nghệ sĩ được thăng hoa cảm xúc. 

Hà Ánh Minh trong bài “Ca Huế trên sông Hương” cũng đã nói về cảnh sinh hoạt văn nghệ đầy ấn tượng trong một không gian thật đẹp, thật thoáng đãng của thiên nhiên vạn vật, tất nhiên không thể thiếu sự góp mặt của dòng sông Hương: “Trăng lên. Gió mơn man dìu dịu. Dòng sông trăng gợn sóng. Con thuyền bồng bềnh. Đêm nằm trên dòng Hương thơ mộng để nghe ca Huế, với tâm trạng chờ đợi rộn lòng”

Trong cách gọi tên, sông Hương gắn với câu chuyện thuở xưa về tình cảm của nhân dân hai bên bờ dành cho nó. Gắn bó với con sông để rồi yêu mến nó, nhân dân đã gửi trọn tấm lòng của mình vào hương một trăm loài hoa ướp vào trong lòng sông. Chính câu chuyện này đã làm cho dòng sông đã làm nổi bật vị trí của dòng sông trong lòng không chỉ của những người sống hai bên bờ mà còn là nhân dân thập phương khi đối với nó.

Đánh giá tác phẩm khi phân tích sông Hương của Hoàng Phủ Ngọc Tường

Như vậy, bằng các biện pháp tu từ nổi bật như nhân hóa, so sánh, ẩn dụ và cách lựa chọn ngôn ngữ phong phú, gợi hình và giàu nhạc điệu, bài bút kí “Ai đã đặt tên cho dòng sông?” đã cho thấy những khám phá, phát hiện sâu sắc của tác giả về sông Hương. Đồng thời, tác giả cũng đã bộc lộ được niềm tự hào và tình yêu tha thiết của mình dành cho con sông thân thương và xứ Huế thơ mộng.

Kết bài: Có thể thấy, với việc khắc họa những vẻ đẹp đáng quý của dòng Hương giang, Hoàng Phủ Ngọc Tường đã góp vào bức tranh thắng cảnh của Việt Nam bằng những nét vẽ rất sinh động và tao nhã. Từ những nét vẽ ấy, ta lại thấy hiện lên cả một tấm lòng tha thiết với con sông quê Hương vì sự gắn bó sâu đậm của nó với lịch sử, văn hóa và cả tâm hồn của con người vùng đất cố đô.

đánh giá về tác phẩm khi phân tích sông hương
Phân tích sông Hương qua sự gắn bó với lịch sử và văn hóa thi ca

Dàn ý phân tích sông Hương qua bút kí Ai đã đặt tên cho dòng sông 

Vẻ đẹp của dòng sông ấy được khái quát hóa qua dàn ý phân tích sông Hương trong tác phẩm Ai đã đặt tên cho dòng sông. 

Mở bài phân tích sông Hương 

  • Đi từ vẻ đẹp của xứ Huế mộng mơ đến hình ảnh dòng sông Hương trữ tình thơ mộng. 
  • Giới thiệu tác giả Hoàng Phủ Ngọc Tường cùng tác phẩm Ai đã đặt tên cho dòng sông.
  • Khẳng định phân tích sông Hương sẽ thấy được vẻ đẹp của bút ký cũng như giọng văn tinh tế và tình yêu quê hương xứ sở của nhà văn. 

Thân bài phân tích sông Hương 

  • Phân tích thủy trình của sông Hương 
    • Phân tích sông Hương nơi thượng nguồn.
    • Phân tích sông Hương ở ngoại vi thành phố.
    • Phân tích sông Hương khi giữa lòng thành phố.
    • Phân tích sông Hương khi đã đi khỏi thành phố.
  • Sông Hương với sự gắn bó mật thiết với lịch sử, văn hóa và thi ca.
    • Cảm nhận và phân tích vẻ đẹp sông Hương qua chiều dài lịch sử.
    • Cảm nhận và phân tích vẻ đẹp của sông Hương qua văn hóa thi ca. 
  • Đánh giá bút ký khi phân tích sông Hương trong “Ai đã đặt tên cho dòng sông”

Kết bài phân tích sông Hương 

  • Khẳng định vẻ đẹp của dòng sông được thể hiện trên nhiều phương diện.
  • Bút pháp và phong cách sáng tác của nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường.
  • Bày tỏ những suy nghĩ của bản thân về tác phẩm, những cảm nhận riêng về dòng sông Hương…

Như vậy, để phân tích sông Hương qua nhiều góc độ và vẻ đẹp khác nhau, nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường phải có trái tim nhạy cảm và gắn bó tha thiết với dòng sông thơ mộng này. Với lối viết giản dị, nhẹ nhàng nhưng đầy lôi cuốn đã để lại nhiều dư âm sâu sắc trong lòng bạn đọc biết bao thế hệ…

Hy vọng với bài phân tích sông Hương của WEBDINHNGHIA.COM đã giúp ích cho bạn trong quá trình học tập. Nếu có bất cứ câu hỏi hay đóng góp gì cho chủ đề phân tích sông Hương, đừng quên để lại nhận xét bên dưới để cùng chúng tôi trao đổi thêm nhé. Chúc bạn luôn học tốt!. 

Xem thêm:

Tu khoa lien quan:

  • phân tích bài sông hương
  • phân tích bài thơ sông hương 
  • phân tích tác phẩm sông hương 
  • vẻ đẹp văn hóa của sông hương
  • phân tích thủy trình của sông hương
  • dàn ý bài ai đã đặt tên cho dòng sông
  • phân tích bài ca huế trên sông hương 
  • phân tích sông hương và đây thôn vĩ dạ 
  • phân tích sông hương liên hệ đây thôn vĩ dạ 
  • vẻ đẹp của sông hương qua góc nhìn địa lý
  • phân tích sông hương trong lòng thành phố huế 

Nguồn web: ZGluaG5naGlhLnZu

CATEGORIES

TOP LÀ GÌ

TOP Tìm Hiểu

TOP Định Nghĩa

Phân tích sông Hương trong tác phẩm Ai đã đặt tên cho dòng sông

NAN/5
Phân tích sông Hương trong tác phẩm Ai đã đặt tên cho dòng sông. Cùng phân tích vẻ đẹp của sông Hương trong lòng thành phố Huế qua bài viết.

FANPAGE